भुइँमान्छेलाई अपिल

जेन– जेड आन्दोलन पछाडि अप्रत्यासित रुपमा निर्मित परिस्थितिले सिंगो मुलुकलाई सिंहावलोकन गर्न बाध्य बनाएको छ। यतिबेला राजनीतिक दलहरू पुनर्संरचनामा होमिएका छन्। अघिल्लो चुनावको परिणाममा आधारित ठूला दलहरू महाधिवेशनको संघारमा छन्। अन्य केही दलहरू एकआपसमा मिलेर “नयाँ स्वाद” दिने प्रयासमा देखिन्छन्। नयाँ भनिएका दलहरू आफैंलाई परिमार्जनको धार लगाउँदैछन् भने केही साँच्चै नयाँ दलका रुपमा सूचीकृत भएका पनि छन्।

करिब–करिब निष्क्रिय बिन्दुमा पुगेको संविधानलाई नै टेको लगाएर गठन भएको सरकारले फागुन २१ का लागि चुनावको मिति तोकेको छ। जेन–जेड आन्दोलनमा उठान भएको मुद्दालाई केन्द्रबिन्दुमा राख्ने हो भने मुलुकको संविधान, शासकीय स्वरूपको खाका र महत्वपूर्ण संवैधानिक निकाय परिवर्तनको संघारमा उभिएका छन्।

यो पृष्ठभूमिमा अग्रगामी कदमका साथ सिङ्गो मुलुकलाई लयमा फर्काउन सरोकारवाला सबैको उत्तिकै दायित्व छ। त्यसमध्ये महत्वपूर्ण भूमिका प्रत्येक नेपाली नागरिकको रहेको छ।

आसन्न निर्वाचनलाई केन्द्रबिन्दुमा राखेर आफ्ना प्रतिनिधि चयन गर्ने एउटा महत्वपूर्ण पर्व चुनावमा हरेक मतदाताले विवेक प्रयोग गर्न सक्नुपर्दछ।

साँच्चै सुन्दर नेपालको परिकल्पना गर्ने हो भने यसपटक मतदाताले आफ्नै विगतलाई फर्केर हेरौं । हामीले निर्वाचित गराएर पठाएका प्रतिनिधि र दलहरुलाई निर्मम समीक्षा गरौं।

तिनका सुकर्म र कुकर्म दुवैलाई विवेकको तुलोमा राखौं। तिनका घोषणापत्र, आश्वासन र व्यवहारिक कार्यान्वयनको पक्षलाई गहिरो ढंगले मूल्याङ्कन गरौँ ।

उनीहरूले गरेका विकासका योजना पनि मनन गरौं। राज्यशक्तिको भण्डारमा पसेर राज्यदोहन र कुकृत्य गरेका पानाहरू पनि पल्टाऔं।

समृद्धिको रेसमा सँगसँगै दौडिएर सफलताको बिन्दुमा पुगेका छिमेकी मुलुकहरू र तिनका नेतृत्वका कार्यशैलीसँग हाम्रा भनिएकाहरूको तुलना गरौं।

अघिल्ला निर्वाचनहरूमा प्राप्त जनमतको कदर गरे या बेवास्ता ? त्यसको पनि हिसाब किताब केलाऔं ।
विषय विज्ञ र जानकारहरूले दास मानसिकताबाट अलि माथि उठेर आम सर्वसाधारणलाई प्रशिक्षित गराऔं ।

नेतृत्वको अहंकारीपन र स्वेच्छाचारिताले बेहोर्नु परेका क्षतिको फेहरिस्त तयार पारौँ। आन्दोलनका नाममा बढेका अराजकता र तिनका पृष्ठपोषकलाई निर्क्योल गरौं।

हामीले देख्यौँ – हाम्रा ऐतिहासिक धरोहर जलेर खरानी भए। सिंहदरबार, सर्वोच्च अदालत जस्ता ऐतिहासिक संरचना जलाइदा घर भवन र कागजात मात्र जलेनन्, आगजनी गर्नेहरुले सोचून् – हाम्रो स्वाभिमान, सौर्य र वीर – विराङ्गनाको गर्बिलो गाथा पनि ध्वस्त भएको छ ।

सँगसँगै गम्भीर आत्मसमीक्षा गरुन् ती राजनीतिक शक्ति–केन्द्रहरूले जसले त्यसअघि लामो समययता सत्ता– सञ्चालनको चाबी बोकेका थिए–यो मुलुकको ऐतिहासिक सम्पत्ति खरानी हुनुमा आगो लगाउनेहरूको मात्रै दोष थियो या तिम्रो अकर्मण्यताको पनि ?

आसन्न निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा उभिएर हेर्दा आजका चुनौती केवल राजनीतिक अस्थिरतामा सीमित छैनन् । संस्थागत कमजोरी ,त्रुटिपूर्ण नेतृत्व संस्कृति र दीर्घकालीन दृष्टिकोणको अभाव नै समस्याको मुख्य गाँठो हुन्।

संवैधानिक निकायहरू निष्क्रिय झैँ देखिन थालेका छन्। ती निकाय राजनीतिक नियन्त्रणमा परेको आरोपमा मुछिएका छन्। कार्य– क्षमता खोसिएका छन्, राजनीतिक दलहरू अझै व्यक्ति – केन्द्रित छन्। दलभित्र निष्ठा र लोकतान्त्रिक अभ्यासभन्दा पनि गुट र पहुँचको राजनीति हावी छ। जनप्रतिनिधि जनताभन्दा पार्टी – नेता विशेषको स्वार्थ नजिक देखिन्छन् ।
घोषणापत्र कागजमा सीमित भए, योजनाहरू शक्ति केन्द्रमा विसर्जन भए, जवाफदेहिताको सवालमा जिम्मेवार प्रतिनिधि मौन बसे।

सुशासनको नारामाथि धज्जी उडाइएपछि एउटा विस्फोट हुनु थियो – त्यो भयो ।विस्फोटको भुमरीले कलिला स्कुले विद्यार्थीको ज्यान लियो, ऐतिहासिक धरोहर खरानी भए । सत्तासिन सत्ताच्युत भए ।

यदि अब साँच्चै निर्माणतर्फ लाग्ने हो भने जेन–जेड आन्दोलनलाई नजरअन्दाज नगरौँ। त्यो आन्दोलन केवल सडकको भीड मात्र थिएन। तपाईँ हाम्रा कमजोरीहरूको उजागरको बिन्दु पनि थियो।

जेन–जेड पुस्ताले पारदर्शिताको माग गर्यो, अवसरमा समानता खोज्यो, भ्रष्टाचार विरुद्ध कडाईका साथ लाग्न दबाब दियो र अराजकतामुक्त परिवर्तनको खोजी गर्यो । यो पुस्ताले “पुरानो शैलीको” राजनीतिलाई प्रश्न गर्‍यो र एकैसाथ जनतामा जागरण पनि ल्यायो। अब राजनीतिमा “नारा“ होइन, “डेलिभरी” चाहिन्छ भन्ने स्पष्ट सन्देश पनि दियो।

तसर्थ आजको नेपाललाई केवल ठूलो आवाज गर्ने नेता होइन , ठूलो जिम्मेवारी बोक्न सक्ने नेतृत्व चाहिएको छ।
चरित्र र योग्यता दुवै भएको ,राज्यका संशाधनलाई निजी सम्पत्ति नठान्ने, विकासका योजनालाई निरन्तरता दिने, जनताको जीवनस्तर उकास्न सक्ने अनि कानुन, नैतिकता र पारदर्शीतामा अडिग ।

अबको राजनीतिमा पुस्तान्तरण, स्वस्थ प्रतिस्पर्धा र आन्तरिक लोकतन्त्रका ढोकाहरु सहज रुपमा खोलिनुपर्दछ। नयाँ, पुराना सबै राजनीतिक दलहरुले तन्नेरी सोच र पुस्तालाई निषेध गरे परिवर्तन सम्भव छैन ।

र, फेरि पनि हाम्रो मुलुक कसैले आएर बनाइदिने होइन। हाम्रै राजनीतिक दल र हामी भुइँमान्छेले नै बनाउने हो। आसन्न चुनाव भविष्यको दिशानिर्देश हो । यो सङ्गीन घडीमा देश बदल्ने शक्ति “भुइँमान्छे” अर्थात् आम नागरिकको हातमा छ।

यसर्थ यो चुनावमा – उम्मेदवारको विगतलाई जाँचौं।पहुँच होइन पात्रता बोकेकालाई पहिचान गरौँ । स्पष्ट योजना, शुद्ध चरित्र र कार्य क्षमताको निर्क्योल गरौं। भ्रष्ट र दुर्गन्धित उम्मेदवारलाई निडर भएर अस्वीकार गरौँ ।
तपाईँ हामी भुइँमान्छे विवेकवान भयौं भने सही नेतृत्व पक्कै आउनेछ।

भोटलाई दान होइन – भविष्यका लागि लगानी बनाऔं । आजको निर्णयले भोलिको नेपाल पक्कै लेख्नेछ।